-

‘Ik hoorde je soms lachen en je bleef daar zo lang liggen dat het hooi platgedrukt was en je afdruk zichtbaar bleef toen je allang was vertrokken en ik mijn hand op de gedroogde grassprieten legde die nog een beetje nagloeiden, ik wilde het liefst dat je je altijd zo bleef voelen, echt waar, maar alles veranderde toen je op een keer, op zeven juli om precies te zijn, tegen mij begon te praten, het was op dezelfde dag dat ik voor het eerst potloodstreepjes in de meterkast zette om bij te houden hoeveel nachten het duurde voordat ik weer bij jullie op bezoek zou komen voor de wekelijkse koeiencontrole.’

-

-

Dit verhaal is fictie. Alle namen, personages, plaatsen en gebeurtenissen zijn ontsproten aan de fantasie van de schrijver of zijn fictief gebruikt. Elke gelijkenis met bestaande personen, levend of dood, gebeurtenissen of achtergronden berust op louter toeval.

© 2020 Marieke Lucas Rijneveld

Omslagontwerp Nanja Toebak

Foto van de auteur Jeroen Jumelet, ANP

E-book Suzan Beijer

ISBN 978 90 254 7015 9

D/2020/0108/792

NUR 301

www.atlascontact.nl

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2020, ISBN 978 90 254 7014 2

-

VOOR JOU

-

Ken me dan maar,

weet wie ik ben

en doe maar.

PSALM 139

-

ZOMER 2005

-

1

Lieve gunsteling, ik zeg het je maar meteen: ik had je in dat steilorige hoogseizoen als een zweer met een hoefmes uit de klauwlederhuid moeten verwijderen, ik had ruimte moeten maken bij de tussenklauwspleet zodat mest en vuil ertussenuit zouden vallen en niemand je kon infecteren, misschien had ik je enkel wat moeten pellen en bijschaven met de slijper, je moeten reinigen en droogwrijven met wat zageling. Hoe kon ik in vredesnaam de waarschuwing vergeten die ik tijdens mijn opleiding tot veearts te horen kreeg in de lessen over klauwbekappen en euvels aan de kroonrand, over bevangenheid, over de ziekte van Mortellaro, ook wel stinkpoot genoemd, hoe ze tot vervelens toe bleven herhalen dat je moest oppassen dat je niet in het leven sneed, kwets nooit het leven, zeiden ze keer op keer, maar mijn zwakte, mijn kreupelheid! Je lag die halsstarrige zomer als een kalf in stuitligging in de kraamkamer van mijn verziekte verlangens, ik was de handlanger van de waanzin, ik wist niet hoe ik je niet kon willen, jij, de hemelse uitverkorene, en hoe vaker ik gehurkt zat tussen de dampende lijven van de blaarkoppen en jouw dwingende aanwezigheid een stuk verderop voelde in het gras dat net gemaaid was en dat omgeven was met scheefkelk, waar je onder de perenboom uren half gebogen over de hals van je spierwitte gitaar oefende op een nummer van The Cranberries, des te vuriger hoopte ik op een lebmaagverplaatsing of verwijdering van weefselwoekering, zodat ik langer bij je in de buurt kon blijven en kon luisteren naar hoe je weer van voren af aan begon als je een verkeerde snaar aansloeg of naar een hoge noot reikte met dat parelende, engelachtige stemmetje van je, en dan viel je even stil en beeldde ik me in hoe je met rode wangen een haarlok uit je gezicht blies, een lok die steeds weer terugviel, en ach, je blies zo mooi, als een kind tegen een uitgebloeide paardenbloem, je zong over tanks, bommen, geweren, over oorlog en bij alles wat ik deed dacht ik aan jou, ja, ik dacht aan jou wanneer ik een doorzichtige, oranjekleurige handschoen met schouderstuk aantrok, die met veterinair glijmiddel besprenkelde, met VetGel, en bij een dubbeldoelkoe via de schede naar binnen gleed, of wanneer ik mijn hand om de pootjes legde van zo’n glibberig in vlies gewikkelde kuis of bul en er zachtjes op het ritme van de weeën aan trok en met mijn andere hand geruststellend over de klamme flank van het moederrund wreef, wanneer ik zachtjes tegen haar praatte en soms wat zinnen van Beckett oplepelde die ik hier niet ga herhalen, niemand is er gevoelig voor behalve jij en de blaarkoppen, en iedere keer verlangde ik er heviger naar dat je om me heen zou drentelen als ik mijn groene veeartsenjas aandeed, de knoopjes dichtdrukte en aan het werk ging, dan hoopte ik dat je naar mij zou glimlachen zoals je zo lieflijk naar de pezige boerenknechten glimlachte die zich in de middagpauze aan de keukentafel verscholen achter hun muur van opgestapelde boterhammen, belegd met een dikke laag roomboter en palingworst, maar ze durfden geen werk van je te maken, je was het soort dier waar ze niet voor hadden gestudeerd, je had geen vier magen, je had er één, die onverzadigbaar was, en ik kende je al van kleins af aan, ik kende je door en door, al was je te jong om door mij begeerd te worden en tegelijkertijd te bezield en te ongeduldig voor nog meer betutteling en vaderlijkheid, en aan je houding zag ik dat je je wilde losmaken van het ouderlijke gezag, van de boerderij waar je opgroeide en die de naam De Hulst droeg, vernoemd naar W.G. van de Hulst, de enige schrijver die je pa kende en van wie hij het hele oeuvre had stukgelezen en waaruit hij op goede dagen jou had voorgelezen, waarna je droomde dat je een suikerbol was, dat iedereen zich aan je verlekkerde en een hap uit je wilde nemen, dat je je mierzoete lichaam steeds moest beschermen tegen de koning, de zoetekauwers, tegen mieren, en misschien had ik deze droom serieus moeten nemen bedenk ik nu ik dit schrijf, al was het nooit de bedoeling dit op te schrijven, ik richtte me vooral op je houding in plaats van op de droom, op hoe je je los aan het maken was, niet alleen van de boerderij maar ook van de stallen ernaast, er zat asbest in de daken die je pa weigerde te laten saneren want God besloot of je wel of niet kanker zou krijgen, dat zat hem niet in een paar oude golfplaten, en je was je ook aan het bevrijden van Hem, je wilde aan God ontsnappen en was tegelijkertijd bang voor Zijn toorn, voor Zijn eindoordeel, en je fluisterde soms in bed, uit gezang honderdachttien: O, verlos mij van mijn bange pijn. Maar het allerliefste wilde je je vrijmaken van je pa, die zacht doch zeer strengelijk was, die vol luimen en nukken zat, van wie je je wilde afkeren en die je toch ook wilde blijven koesteren zoals je Bullebak koesterde, de bokkige stier, je kon hem alleen aaien als hij net had gegeten of nadat hij een koe had gedekt, en jullie leenden hem soms uit aan andere boeren, voor iedere beurt kregen jullie springgeld dat in een jampotje ging op de schouw in de keuken en van het geld gingen jullie op vakantie, ja, Bullebak dekte jullie vakanties naar Zeeland bij elkaar, en bij alles wat jullie daar van je pa kregen, van sandwichspread tot Donald Duck-pockets aan toe, zei hij: Bedank Bullebak daar maar voor. En ik hoorde het loswrikken van jezelf vooral aan de stuurse en bokkige toon in je stem als je pa de rits van je overall dicht wilde doen, niet uit voorzorg tegen de frisse ochtendnevel, maar om je nog even aan te mogen raken, zijn kind dat zijn ruwe handen vol groeven en eeltplekken steeds meer ontgroeide, en dan keek ik even naar de mijne, die groot en sterk genoeg waren om die van jou stevig te omklemmen, ik had eerder kinderhanden vastgehouden, al was dat anders, die hielden mij beet en nu wilde ik jou vasthouden, mijn vingers tussen de jouwe vlechten, waar om je middelvinger een plastic ringetje zat met een lieveheersbeestje erop dat je van de orthodontist had gekregen toen je hoorde dat je een buitenboordbeugel moest en je zeer getroffen was door dit afgrijselijke nieuws en in de schrikdoos een cadeautje uit mocht kiezen en koos voor de iets te ruime ring; ik zou met mijn duim nog urenlang over je handpalm cirkelen als een herkauwer met draaiziekte. En ik luisterde tijdens de koffiepauze maar half naar de verhalen van je pa, die een combinatie was van de jonge Mick Jagger en Rutger Hauer, als hij geestdriftig over zijn veestapel praatte, over de droogte op de akkers en op de kade, dat het een sobere oogst zou worden als de schermbloemen te slap waren om te worden geplukt voor in een vaas op tafel, ik knikte maar wat, nergens in de boerderij was er een bloemenvaas te ontdekken, en zij die geen planten of bloemen binnenhaalden hadden vaker last van troosteloze oogstgedachten, zelfs als het een goed en vruchtbaar seizoen was, en ik knikte weer toen hij vertelde dat koeien hielden van een eentonig rantsoen, dat het gewoontedieren waren net als hij en hij ze weleens naar klassieke muziek liet luisteren, naar Chopin of Vivaldi, en dat de melk in de avond dan romiger smaakte, ik plooide mijn gezicht op het juiste moment in een glimlach, maar het liefst wilde ik alleen maar alles weten over jou, ik wilde jou bespreken zoals we de runderen bespraken, hun tochtigheid en het wispelturige, en ik keek naar het grasveld waar jij met je broer op de trampoline sprong, waar jullie deden wie als eerste de hemel aan kon raken, wie als eerste Christus kon kietelen, je wilde Hem de kieteldood geven en later zou je vertellen dat ze vroeger bij de Romeinen de kieteldood gebruikten om iemand te martelen, dat ze diegene vastbonden en een geit langdurig aan de voetzolen lieten likken, en terwijl je op de trampoline sprong, steeds hoger en hoger, dansten en glansden je blonde haren als korenhalmen om je frêle gezichtje, ik zag hoe snel je het spel zat werd, om dan in de verte te turen over de glanzende slakroppen in de moestuin en de preiplanten, hongerig naar een leven dat achter The Village voor je klaarlag, je wilde weg van hier zoals de meeste meisjes en jongens van jouw leeftijd op den duur weg wilden van het thuisfront, sommige werden soldaat en gingen het leger in om later weer met heimwee naar de schutkleur van The Village terug te keren, maar jij was er zeker van dat je nooit last van melancholie zou krijgen, alles wat je bezat bevond zich in je hoofd, en ik kon toen nog niet weten dat het je ontbrak aan een thuis, ook al had je boerderij De Hulst lief tot diep in de houtvezels en maakte alleen al het idee dat je van hier zou vertrekken, dat je over de Prikkebeensedijk weg zou fietsen, slingerend om de losse klinkers, en dat je je pa in de steek zou laten, alleen al dat idee maakte dat je je zuchtend omdraaide om het spel op de trampoline te hervatten, ja, je was slecht in afscheid, so bad, zou je later zeggen, en dat had ik vrij snel in de gaten, door hoe je op zaterdagochtend met een pruillip stond te treuzelen als de jonge stiertjes werden opgehaald om naar de slachterij te worden vervoerd, dan bleef je ze knuffelen en achter hun oren krabben en onverstaanbare woordjes tegen ze fluisteren, pas daar zag ik hoe je het verlies met je meezeulde, ik wilde het het liefst wegnemen met ontstekingsremmers of, beter nog, door het op te vullen, hoewel we nooit wat tegen elkaar zeiden, al keek je in die jaren dat ik langskwam meermaals toe wanneer ik een koe insemineerde of onderzocht, dan bracht je een emmer met warm water en een schoteltje met een blok groene zeep zodat ik mijn handen kon wassen die besmeurd waren met bloed en stront, en reikte je een oude, geruite keukendoek aan maar er kwam geen woord over je mooi gevormde lippen waar ik het liefst aan wilde voelen, zoals ik deed bij dieren met blauwtong, jij had geen blauwtong, je was kerngezond en zeer bekoorlijk, en ik wist daar al dat ik de eerste man in je leven zou worden die je zag zoals je graag gezien wilde worden, als een veertienjarige volwassene, alle veertienjarigen verlangen ernaar om groter gezien te worden dan ze zijn, maar jij wilde het niet alleen, jij gedroeg je ook zo, en toch zag ik onder die gracieuze en haast volleerde bewegingen nog de kinderlijkheid verscholen en dan hield ik het meest van je, zoveel dat het me soms ineens duizelde, alsof ik te lang in een walm van penicilline had vertoefd, die kinderlijkheid viel het meest op wanneer je over het erf fladderde en in jezelf praatte, wanneer je meisjesachtig gilde op de zonnige dagen als je pa jou en je broer met de regenslang besproeide, of als je met vriendinnetjes giechelend voorbijliep, je gebruinde benen in te grote lieslaarzen gestoken, en jullie deden of de wereld voor jullie openlag zoals de wespen in de gespleten peren onder de boom zich tegoed doen aan het sappige vruchtvlees, jullie waren die wespen, jullie waren sterk en onverwoestbaar, maar ik zag ook hoe je worstelde met het schemergebied tussen meisje en vrouw, met iemand worden die misschien nooit op de voorgrond zou schitteren, met het verlies dat als een nevelsluier om je smalle schouders hing en ik bekeek je als je alleen tussen het hoge gras en het koolzaad over de kade achter de boerderij slenterde wanneer de stiertjes weg waren en de iglohokken er stil en verlaten bij stonden die je later gekleed in een regenpak met de hogedrukspuit millimeter voor millimeter zou schoonspuiten waarmee je het bestaan van de stiertjes uit je hoofd dacht te wissen, en dan wist ik heus wel dat je huilde daar op de kade, dat wist ik gewoon, en ik begon je pas echt te observeren aan het begin van de zomervakantie toen je om precies te zijn twee maanden en zeventien dagen veertien jaar was, en je op je rug in het hooi lag met boven je hoofd een boek van Roald Dahl, Danny the Champion of the World, en ik een riek langdurig en zorgvuldig afspoelde onder het kraantje aan de zijkant van de stal, ik wist dat je je voor even veilig voelde, dat je je in een wereld waande waarin je werd begrepen, waarin je eeuwig wilde blijven, ik hoorde je soms lachen en je bleef daar zo lang liggen dat het hooi platgedrukt was en je afdruk zichtbaar bleef toen je allang was vertrokken en ik mijn hand op de gedroogde grassprieten legde die nog een beetje nagloeiden, ik wilde het liefst dat je je altijd zo bleef voelen, echt waar, maar alles veranderde toen je op een keer, op zeven juli om precies te zijn, tegen mij begon te praten, het was op dezelfde dag dat ik voor het eerst potloodstreepjes in de meterkast zette om bij te houden hoeveel nachten het duurde voordat ik weer bij jullie op bezoek zou komen voor de wekelijkse koeiencontrole, en die bewuste zomerdag, toen de wind overheersend uit het zuidoosten kwam, had ik vrijmoedig met een liedje meegeneuried dat in de melkstal op de radio werd gedraaid, ik neuriede nooit mee maar daar werd ik overvallen door een soort lichtheid en helderheid, en het zat me heerlijk tegen die dag waardoor ik langer bij jullie kon blijven, er waren veel kreupele koeien, koeien met ringschurft of met calciumtekort, en ik had je niet eens binnen horen komen, ik hoorde je plots vanuit het niets zeggen dat het niet je lievelingsnummer was en je leunde tegen de koeltank, want lievelingsnummers kwamen zelden voorbij op de radio, zei je, die moest je zelf zien te vinden in de cd- of platenwinkel in de stad aan de overkant van het water, van de Woedeplas, maar je noemde het liedje wel mooi omdat het zo dramatisch was en omdat de zangeres in de videoclip met uitgelopen mascara in een zwarte Austin-taxi bij station Warwick Avenue het liedje zong en je heus wist dat zij zich op dat moment niet zo voelde als waar de tekst over ging, dat de tranen nep waren want die zouden haar stem verstikken, maar je haalde er iets uit waardoor je je minder alleen voelde, al had je nog nooit in een taxi gezeten, en licht blozend vervolgde je dat je soms deed of jij het nummer speelde en zong voor een volle zaal, met de belangrijkste mensen die je kende op de eerste rij, ze zouden het geweldig vinden, subliem zelfs, je zou traandruppels gebruiken om hetzelfde effect te krijgen, je kon niet op commando huilen, het lukte wel als je aan de doden dacht maar je kon niet zingen én aan de doden denken, nee, dat was onmogelijk, alleen fietsen en aan de doden denken ging je goed af, dan trapte je je zo de graven in terwijl het traanvocht uit je ogen sijpelde, en daarna had je je achteloos omgedraaid alsof het niets voorstelde dat je tegen mij had gepraat, alsof ik eraan moest twijfelen of je wel echt iets had gezegd en ik het niet had gedroomd, en je gleed met je hand langs de melktank alsof het de rug van een blaarkop was, ik wilde dat ik iets teruggezegd had, dat ik zo dapper was geweest om iets te zeggen die middag, maar ik verstomde net als de zangeres op de radio en glimlachte naar je rug, ik hoorde alleen nog Gerrit Hiemstra zeggen dat het een weerbarstige zomer zou worden, vooral in het noorden van het land, en het woord weerbarstig zou later pas betekenis krijgen toen ik mij ging afvragen of het dit hoogseizoen was dat de breuk in mijn leven ontstond, dat hier tussen de melkemmers met de gelige biestkragen mijn krankzinnige verlangen en begeerte naar jou zich vormden, of was het eerder en lag de kloof ergens in mijn jeugdherinneringen, waar ik uiteindelijk van de magistraten gedwongen en ellendig doorheen zou moeten bladeren, in ieder geval zocht ik thuis zonder me eerst om te kleden meteen op internet de songtekst op van het radioliedje en las gulzig de zinnen van ‘Warwick Avenue’, ik plakte de tekst in een Word-bestand en onderstreepte de zinnen als ik ze vond passen bij het gevoel dat ik voor jou had, en daarna luisterde ik naar de muziek waarmee ik was opgegroeid en onderstreepte daar ook de zinnen, nummers van Patti Smith, The Rolling Stones, Frank Zappa, Lou Reed, ja, vooral Lou Reed, nadat ik had gelezen dat zijn nummer ‘Walk on the Wild Side’ een tijd werd geboycot en het later ook zo bij ons zou voelen, ik kon niet naar de nummers luisteren zonder te denken aan jou, aan hoe jij de liedjes zou analyseren terwijl je op je tenen heen en weer wipte, dus een maand later, toen ik langskwam voor een vaars met een verdikt kwartier, wat duidde op zomerwrang, en ik je weer met een boek in het hooi zag liggen, dit keer het eerste deel van de Harry Potter-reeks, The Philosopher’s Stone, dat je in groep acht letter voor letter had overgetypt in Windows 95 nadat je het in de bibliotheek had geleend en je het te mooi vond om terug te brengen maar ook geen torenhoge boete wilde oplopen, gaf ik je een rouwenvelop met de songteksten, iets anders had ik niet in huis, de crèmekleurige enveloppen waren bedoeld voor mensen die hun lievelingsdier moesten missen dat ik had laten inslapen, meestal deed ik daar het gedicht ‘Joy in Death’ van Emily Dickinson bij, en ik zei niets tegen je over de onderstreepte zinnen, dat kwam later wel, dacht ik bij mezelf, als ik glimmend en fier op de eerste rij zou zitten en klapte en floot en toch iets van Beckett zou schreeuwen, ik zou mijn hand om mijn mond vouwen en roepen: When you’re in the shit up to your neck, there’s nothing left to do but sing. Om dan te denken: daar staat ze, mijn vurige voortvluchtige, mijn kleine praaldier.

-

2

Kurt Cobain was dood. Al elf jaar, maar jij was daar net een uur geleden achter gekomen, nadat je voor het eerst ‘Smells Like Teen Spirit’ had gehoord, en je draaide het nummer steeds opnieuw op je discman en zei stellig dat de muzikant niet aan een overdosis drugs was overleden of aan de kogel, maar aan een overdosis succes, dat dat iemand laat denken dat hij kan vliegen tot hij erachter komt dat hij helemaal geen vleugels heeft en dan tuimel je ineens naar beneden, zoals dat bij tekenfilmfiguren als Looney Tunes gaat: zodra ze beseffen dat ze in de lucht blijven hangen, donderen ze de diepte in. En je vervolgde dat als jij ooit beroemd zou worden, echt beroemd, jij je altijd zou blijven herinneren waar je vandaan kwam, je zou de geur van het kuilgras, de ammoniaklucht, de koeienstront en je vriendinnen niet vergeten, echt niet, maar je wist toen al dat je iets wezenlijks zou verliezen, dat succes je wel degelijk zou veranderen en tegelijk iets in stand zou houden of misschien nog verergeren, namelijk de oeverloze leegte die nu al in je huisde, al zag ik deze symptomen over het hoofd, ik die precies wist wanneer een dier ziek was of wanneer het te veel stresshormonen aanmaakte, ik zag het niet omdat ik wilde geloven in je veerkracht, omdat je die uiteindelijk zo nodig zou hebben, ik keek weg zoals ik vier jaar geleden had weggekeken tijdens de mond-en-klauwzeercrisis en tegen een boer had gezegd dat het een griepje was en dat het wel weer over zou gaan, ik wilde verdomme gewoon niet dat de hele veestapel geruimd zou worden want ik had eerder gezien hoe sommige koeien, schapen en varkens nog levend de kadaverwagens in gingen en met hun poten tegen de zijkanten bonkten, en in diezelfde week was ik bij een veehouder langsgegaan waar de pleuris was uitgebroken en toen ik tussen de middag naar binnen was gelopen om mijn boterhammen met pindakaas uit mijn aktetas te pakken, al wist ik dat ik ze amper weg zou krijgen, en daar nietsvermoedend de hal in liep, zag ik hem hangen aan de balustrade boven aan de trap, ik zag eerst de zolen van zijn lieslaarzen met de stront en de strohalmen nog in het profiel, toen zijn overall en daarna drong het levenloze geheel pas tot me door, ik had mijn ogen dichtgeknepen om mezelf te redden en in de hoop dat ik hem nog kon redden, dat ik terug kon spoelen naar het moment dat ik in mijn zwarte Fiat-bus het erf op kwam gereden, en dat ik op hem in had kunnen praten zoals koningin Beatrix op haar volk inpraatte en opvallend vaak het woordje we gebruikte en hoe dat werkte, zoals dat bij jou bleek te werken, maar ik wist toen nog niet hoe het was om het liefste wat je had kwijt te raken, ik wist niet dat er soms geen woorden tegen een verlies op kunnen, en toch had ik een poging willen wagen om hem van de strop te redden, ik had hem in ieder geval tegen mijn borst kunnen drukken zoals ik dat bij de kleischijters deed, bij de zieke kalveren om ze zo in de ogen te kunnen kijken en te zien hoe het met de pensontwikkeling was, ja, ik zou hem als een kleischijter vasthouden en misschien iets in zijn oor fluisteren, iets van Leonard Cohen, ik denk dat jij het wel zou kunnen waarderen: First of all nothing will happen and a little later nothing will happen again.